امنیت یکی از چالش های اصلی استفاده از فناوری اطلاعات است که روز به روز بر اهمیت آن افزوده میشود. سهل انگاری در مقوله امنیت می تواند صدمات جبران ناپذیری وارد کند. یکی از حوزه های امنیت که کاربرد فراوانی دارد، فناوری های احراز هویت است. در این آگاه نامه به معرفی انواع روش های احراز هویت می پردازیم.
تعریف و کاربرد احراز هویت
هرگاه در یک سیستم ، امکاناتی وجود داشته باشد که فقط افراد خاصی مجاز به استفاده از آن باشند، احراز هویت افراد متقاضی برای استفاده از آن امکانات ضروری است. احراز هویت بدین معناست که یک سیستم بتواند تشخیص دهد فرد متقاضی، همان فردی است که ادعا می کند. هر مکانیزمی که بتواند هویت واقعی یک فرد را بدون هیچ ابهامی، تایید یا رد کند سرویسی جهت احراز هویت است.
سیر تحول روش های احراز هویت
انواع روش های احراز هویت را می توان به سه دسته کلی طبقه بندی کرد. به بیان دیگر هویت شما به سه طریق می تواند احراز شود:
- آنچه شما می دانید، مانند یک کلمه عبور.
- آنچه شما دارید، مانند یک کارت بانکی.
- آنچه ماهیت شماست، یک عنصر بیومتریک مانند اثر انگشت، ساختار عنبیه چشم وغیره.
سیر تکامل روش های احراز هویت را می توان به شرح زیر بیان کرد:
- استفاده از امضا
- احراز هویت مبتنی بر دانش خصوصی
- استفاده از یک سری نشانه (توکن)
- استفاده از روش های بیومتریک
- استفاده از سیستم های ترکیبی
استفاده از امضا
شاید بتوان امضا را یکی از نخستین روش های احراز هویت دانست. در این رویکرد افراد باید شکلی را رسم و یا نوشته ای را بنویسند تا با نمونه موجود مطابقت داده شود. بدیهی است که این رویکرد را نمی توان به صورت گسترده مورد استفاده قرار داد. در دسترس نبودن امضا و خطای انسانی در تطابق امضا از جمله مشکلاتی است که استفاده از چنین رویکردی را برای سیستم های مهم محدود می سازد.
امکان جعل و خطای انسانی می تواند دقت استفاده از این روش را کاهش دهد.
احراز هویت مبتنی بر دانش خصوصی
مشهورترین و پرکاربردترین روش احراز هویت مبتنی بر دانش خصوصی، استفاده از کلمات عبور یا پسورد است. کاربرپسند بودن و راحتی استفاده از این روش موجب شده است تا در بسیاری از سیستم ها، برای احراز هویت از این روش استفاده شود.
در کنار مزایای ارزنده استفاده از کلمات عبور، استفاده نادرست از کلمات عبور مانند انتخاب کلمات عبور ضعیف، لو رفتن آنها و فراموش شدن، می تواند امنیت این روش را زیر سؤال ببرد. علاوه بر این، وجود حملات متعدد برای به دست آوردن کلمات عبور، کار تامین امنیت را بیش از پیش دشوار کرده است. اگر یک روش احراز هویت مقاوم نیاز دارید، بهتر است بدانید که “احراز هویت مبتنی بر کلمات عبور، یک روش قوی برای احراز هویت نیست.“
احراز هویت بر اساس نشانه(توکن)
استفاده از نشانه(توکن) ها متداولترین رویکردی است که در جوامع امروزی برای احراز هویت از آن استفاده می شود. توکن ها اشیا یا موجودیت هایی هستند که افراد برای احراز هویت معمولا با خود حمل می کنند.
بر اساس ماهیت و محیط عملیاتی سیستم، نشانه می تواند کلید، شناسنامه، پاسپورت، کارت بانکی، کارت مغناطیسی، کارت هوشمند و غیره باشد. در کنار مزایایی که استفاده از نشانه ها دارند مشکلاتی از قبیل جعل، گم شدن، فرسوده شدن، همراه نبودن و … استفاده از توکن ها را محدود مینماید.
احراز هویت با استفاده از روش های بیومتریک
استفاده از رهیافت های مبتنی بر بیومتریک، رویکرد نسبتا جدیدی است که با تکیه بر روش های هوش مصنوعی سعی دارد تا فرایند احراز هویت را با دقت و امنیت بیشتری انجام دهد. در چنین سیستم هایی از ویژگی های موجود در خصیصه های فیزیولوژیک انسان استفاده می شود. شاید بتوان استفاده از لیزر اسکنر هایی که اثر انگشت کاربران را دریافت کرده و تشخیص می دهند را اولین تلاش برای بکارگیری ابزارهای بیومتریک در حوزه احراز هویت دانست. استفاده از عنبیه چشم، نمونه DNA ، طرز حرکت، گوش ، چهره ، صدا و … از روش هایی است که در احراز هویت بیومتریک می توان از آن استفاده کرد.
یک روش بیومتریک باید چهار ویژگی خاص داشته باشد تا بتوان از آن استفاده کرد.
- جهان شمولی (همه افراد آن را داشته باشند)
- تمایز (ویژگی بیومتریک دو نفر یکسان نباشد)
- پایداری (در طول زمان غیر قابل تغییر باشد)
- جمع آوری (مشخصه مورد نظر قابل جمع آوری باشد)
گرچه روش های بیومتریک روش های نوینی برای احراز هویت به شمار می آیند اما پر هزینه بودن تجهیزات و خطای زیاد در برخی موارد را می توان از معایب این روش بر شمرد.
استفاده از سیستم های ترکیبی
در این روش، احراز هویت مبتنی بر دانش خصوصی و استفاده از توکن ها یا روش های بیومتریک به طور همزمان مورد استفاده قرار میگیرند. این روش یک راه حل امن برای احراز هویت به شمار می آید. در این روش به جای نیاز به فقط یک مرحله برای احراز هویت، مانند رمز عبور، نیاز به دو مرحله است. مثلا استفاده از کارت بانکی برای برداشت پول یک احراز هویت دو مرحله ای است. لازم است شما کارت بانکی (آنچه شما دارید) و رمز کارت (آنچه شما می دانید) را در اختیار داشته باشید تا بتوانید وارد حساب بانکی خود شوید. اگر کارت بانکی خود را گم کنید، پول شما همچنان در امان خواهد بود زیرا آنچه شما میدانید (رمز عبور) در اختیار دیگران نخواهد بود.
احراز هويت دومرحلهاي:
با استفاده از احراز هويت دومرحلهاي، رمز عبور فقط يك عامل از احراز هويت است. درصورتيكه نفوذگر موفق به دستيابي به رمز عبور شود، بدون عامل دوم نميتواند وارد حساب كاربر شود. اين نظريه شبيه به اين است كه يك گاوصندوق با تركيب دو كليد باز شود. البته در اكثر معماريهاي موجود كليد دوم “يكبارمصرف” است و به محض اينكه يك بار از آن استفاده شود، باطل ميشود.
سیستمهای احراز هویت دومرحلهای طی چند سال اخیر با تغییرات بسیاری مواجه شدهاند. فناوری اولیه احراز هویت دومرحلهای از توکنهای سختافزاری استفاده میکرد که رمزهای عبور یک بار مصرف تولید میکردند.
اخیرا سیستمهای رمزگذاری دو مرحلهای از پیامک یا دیگر واسطههای ارتباطی برای انجام کارهای خود استفاده میکنند و بهروزترین آنها، از نرمافزار موبایلی بهره میبرند که میتواند کلیدهای معتبر را به کاربر نشان دهد.
