نکات امنیتی در استفاده از کارتهای بانکی
دنیای امروز دنیای ارتباطات و گرایش به سمت الکترونیکی شدن امور مختلف است؛ تجارت و تبادلات مالی نیز از این قاعده مستثنا نیستند؛ بهگونهای که ارائه و دریافت خدمات بانکی بهصورت الکترونیک، رفتهرفته به یک ضرورت اجتنابناپذیر تبدیل شده است. استفاده مؤثر از این خدمات و پذیرش آن از سوی افراد جامعه، منوط به برقراری امنیت و قابلیت اعتماد این خدمات است و برقراری امنیت خود تحت تأثیر دو عامل تکنولوژی و آموزش عمومی قرار دارد. در این آگاه نامه قصد داریم ضمن اشاره به برخی روشهای متداول سوءاستفاده از کارتهای بانکی به ارائه نکات امنیتی در استفاده از کارتهای بانکی بپردازیم.
به ماجرای زیر دقت کنید:
به فروشگاه میرید، خرید میکنید و قصد دارید پولش رو با کارت اعتباری پرداخت کنید. از فروشنده میپرسید POS یا همون پایانه فروشگاهی داره؟ میگه دارم و کارت رو از جیبتون در میارید تا پرداخت کنید.
طی یک فرآیند معقول در همه جای دنیا شما باید کارتبانکیتون رو خودتون بکشید، مبلغ رو بزنید و رمز رو خودتون وارد کنید ولی فروشنده با وقاحت تمام دستگاه رو اون پشت گذاشته! جوری که فقط دست خودش بهش میرسه و از شما درخواست میکنه که کارت رو بهش بدید؛ میره اونور و از فاصله دور از شما رمز کارتتون رو درخواست میکنه! حتما بار اول هم درست نمیشنوه و احتمالا اعدادی رو که براش میخونید دوباره براتون با صدای بلند تکرار میکنه تا تایید کنید؛
یعنی درخواست و تکرار یک رمز کاملا محرمانه (که قاعدتا هیچکس نباید ازش با خبر باشه) با صدای بلند. در صورت اعتراض هم فروشنده معمولاً ضمن مقاومت و بداخلاقی توجیحاتی مثل اینکه “مشتریها رقم رو اشتباه وارد میکنند ” یا “مشتریها بلد نیست با دستگاه کار کنند” می آورند.
ماجرای بالا اتفاقی است که هر روز تقریباً در ۹۸ درصد فروشگاهها کشور که پایانه فروشگاهی دارند بهصورت کاملاً عادی رخ میدهد و تقریباً کسی هم به میزان اهمیت آن واقف نیست.
باید به این نکته توجه داشت که رمز کارتبانکی تنها سد امنیتی هست که برای دسترسی بهحساب بانکی تعریف شده است. بر این اساس فروشگاهها باید دستگاه را در مکانی در دسترس مشتری قرار دهند و خود مشتری کلیه مراحل پرداخت وجه را انجام دهد.
پیامدهای ناگواری که ممکن است با این شیوه برای صاحب کارت رخ دهد سه سناریوی پایین است:
- ممکن است دزدها و خلافکارها در فروشگاه حضور داشته باشند و بعد از اینکه شما رمز را برای فروشنده بلند تکرار میکنید در خارج از فروشگاه و در یک فرصت مناسب با سرقت و کیفقاپی کارت شما را میدزدند یا با زورگیری کارت را از شما گرفته و در عرض چند دقیقه، از اولین خودپرداز تمام حساب شما را خالی کرده و فرار میکنند. این سناریوها بارها و بارها اتفاق افتاده.
- یک فروشنده خلافکار بهوسیله دستگاههای موجود بدون اینکه شما متوجه شوید یک کپی از کارت شما گرفته و با رمزی که خود شما به او دادهاید اقدام به خالی کردن حساب شما میکند.
3. یک فروشنده خلافکار، ابتدا کارت شما را در دستگاههایی که دقیقاً شبیه به دستگاههای پوز (پایانههای فروش) هستند میکشد و در واقع از کارت شما یک کپی تهیه میکند سپس به بهانه اینکه دستگاه جواب نداد فرآیند خرید را بهوسیله یک دستگاه پوز واقعی تکرار میکند. درنهایت بدون اینکه شما متوجه شده باشید با استفاده از کارت کپی شده و رمزی که خود شما قرائت کردهاید اقدام به خالی کردن حساب شما میکنند.
توصیه میشود بههیچوجه کارت اعتباری و رمز آن را نهتنها برای فروشندهها بلکه برای هیچکس دیگری نخوانید، رمز را روی کارت یا در کنار کارت قرار ندهید و اگر فروشندهای رمز کارت را درخواست کرد به او تذکر دهید که باید دستگاه را جلوی مشتری گذاشته تا خود مشتری کار پرداخت را انجام دهد و در صورت بیاعتنایی حتیالامکان از خرید خود منصرف شوید.
آشنایی با موارد امنیتی کارت
یک کارتبانکی حداقل شامل موارد زیر است:
- نوار مغناطیسی پشت کارت
- شماره 16 رقمی روی کارت
- تاریخ انقضا (رو یا پشت کارت درجشده است).
- کد CVV2: مورد استفاده در خریدهای غیرحضوری (اینترنتی، موبایلی و …).
- نام و نام خانوادگی صاحب کارت
- شماره تلفن تماس اضطراری بانک مربوطه در پشت کارت.
- رمز اول کارت: مختص استفاده از ابزارهای فیزیکی نظیر خودپرداز (ATM) و پایانههای فروشگاهی (POS).
- رمز دوم کارت: رمزی است که مشتری با مراجعه به یکی از دستگاههای خودپرداز و انتخاب گزینه تغییر رمز آن را برای کارت خود تعریف میکنند. از این رمز در خریدهای غیرحضوری (اینترنتی، موبایلی و تلفنی) استفاده میشود؛ این رمز همراه با شماره کارت، کد CVV2 و تاریخ انقضا، فرآیند این نوع خریدها را کامل میکند. لذا حفظ آن مهم بوده و تأکید میگردد به همراه رمز اصلی کارت بهصورت دورهای اقدام به تغییر آن نماید.
در این خصوص رعایت موارد ذیل لازم است:
- رمزهای عبور را در اختیار دوستان و خانواده خود قرار ندهید؛
- از نوشتن رمز عبور بر روی کارت یا نگهداری آن در کنار کارت خود جدا خودداری نمایید؛
- هنگام خرید از فروشگاهها سعی کنید شخصاً از دستگاه POS فروشگاه استفاده نمایید؛
- کارت و رمز عبور خود را برای دریافت وجه یا خرید الکترونیک در اختیار سایر اشخاص (حتی فروشنده مغازه) قرار ندهید؛
- از یک رمز برای کارتهای بانکی مختلف خود استفاده نکنید؛
- در هنگام وارد نمودن رمز خود مراقب باشید کسی متوجه آن نشود؛
- هر چند وقت یکبار نسبت به تغییر رمز کارتهای بانکی خود اقدام نمایید؛
- از انتخاب رمزهای ساده مانند 1234، شماره شناسنامه، تاریخ تولد، شماره تلفن و موبایل خودداری نمایید؛
- از دور انداختن رسیدهای برداشت یا خرید خود، بدون معدوم کردن آنها خودداری نمایید؛
- سایر افراد جهت واریز وجه یا انتقال بهحساب شما به اطلاعات محرمانه کارت شما نظیر رمزهای اول یا دوم، CVV2 و تاریخ انقضا، نیازی ندارند و تنها داشتن شماره کارت 16 رقمی شما که روی کارت درج شده است کافی است؛
- اگر اطلاعات کارتبانکی خود را در گوشی هوشمند خود ثبت میکنید توجه کنید که فایلی که ذخیره کردهاید خود از امنیت بالایی برخوردار باشد؛ میتوانید از نرمافزارهای رمزگذاری استفاده کنید؛
- سرویس پیامکهای لحظهای حسابهای بانکی خود را فعال کرده و حسابهای مالی خود را بهدقت بررسی کنید تا مطمئن شوید تمامی برداشتهای پول از حساب، مطابق نظر خودتان صورت گرفته است؛
- از راههای غیرفعال کردن حسابهای خود مطلع باشید؛ همه بانکها شماره تلفن تماس اضطراری، تلفنبانک، اینترنت بانک و موبایل بانک دارند که در اغلب آنها میتوان دسترسی کارت به حسابها را مسدود نمود؛
- شماره تلفن تماس اضطراری یا مرکز تماس 24 ساعته بانکهایی که در آنها حساب دارید را در گوشی یا دفتر تلفن خود یادداشت کنید. این شماره معمولاً در پشت کارتها نوشتهشده، پس قبل از اینکه به آن نیاز داشته باشید آنها در جای مطمئنی یادداشت کنید؛
- هنگام دریافت پول از دستگاههای عابر بانک، مراقب پشت سر خود باشید تاکسی رمز وارد شده شما را نبیند؛
- حواستان به اقلام نامتعارف روی دستگاههای عابر بانک باشد؛
- درصورتیکه به عملیات بانکی از طریق کارت آشنایی ندارید بههیچوجه از افراد ناشناس کمک نگیرید زیرا ممکن است فرد ناشناس اقدام به عملیاتی غیر از عملیات موردنظر شما نماید؛
- کلیه کارتهای بانکی به میدان مغناطیس حساس بوده و در صورت قرار گرفتن در کنار موبایل و یا تابش مستقیم نور خورشید شارژ آنها خالی میشود. در این صورت مشتری در صورت مراجعه به خودپرداز با پیغام خطا مواجه میشود و باید به شعبه مراجعه نماید؛
- هنگام پرداخت اینترنتی برای ورود رمز دوم و کد CVV2 حتما از صفحهکلید مجازی موجود در صفحات پرداخت الکترونیک استفاده نمایید؛
- از جاهای عمومی مانند کافینتها یا اماکنی که اینترنت رایگان ارائه میدهند وارد حساب اینترنت بانک خود نشده و اقدام به خرید اینترنتی نکنید چون مستلزم وارد کردن موارد امنیتی کارت است؛
- هرگز به تقاضای افرادی که قصد انتقال پول بهحساب شما و دریافت نقدی از طریق کارت شما را دارند پاسخ مثبت ندهید؛ چرا که ممکن است کارت آنها دزدی باشد و در این صورت شما به دردسرهای زیادی خواهید افتاد؛
- هرگز به تقاضای افرادی که قصد دادن وجه نقد یا چک پول در ازای انتقال کارت به کارت بهحساب خود را دارند پاسخ مثبت ندهید چرا که ممکن است پول و یا چکپولهای آنها تقلبی باشد؛
- در صورت مفقود شدن کارت باید بلافاصله نسبت به مسدود نمودن آن اقدام نمایید. درصورتیکه کارت مفقود و مسدود شده پیدا شود باید برای فعالسازی آن به یکی از شعب بانک مربوطه مراجعه نمایید،
- پیش از انجام هرگونه تراکنش مالی در محیط اینترنت و روشهای غیرحضوری، نکات امنیتی مربوط به افزایش ضریب امنیتی خدمات سرویس را مطالعه نمایند و سعی کنید اطلاعاتتان در این امور بهروز باشد.
هنگامی که احتمال دادید که اطلاعات شما ربوده شده است، باید چه کاری انجام دهید؟
زمانی که متوجه شدید اطلاعات حساب شما ربوده شده است:
- ابتدا خونسردی خود را حفظ کنید.
- با توجه به نوع اطلاعاتی که از شما به سرقت رفته است سعی کنید حساب کاربری خود را بلافاصله مسدود کرده یا اطلاعات آنرا تغییر دهید. مثلا اگر کارت و رمز شما به سرقت رفته است می توانید با شماره های اضطراری بانکها تماس گرفته و درخواست مسدود کردن کارت خود را دهید. در اکثر بانکهای کشور امکان مسدود سازی کارت توسط اینترنت بانک، تلفن بانک و برنامه های موبایل نیز وجود دارد.
- حتما به پلیس فتا و دادسرای جرایم رایانهای جهت ثبت شکایت و پیگیری های بیشتر مراجعه نمایید.
