آیا فست شارژ به باتری گوشی آسیب میرساند؟

قرار شده است که یک بار برای همیشه به این سوال جواب بدهیم که Fast charge به باتری گوشی آسیب می رساند و عمر مفید گوشی رو کم می کند یا نه؟ این مقاله میتواند برای شما جالب و مفید باشه چون میخواهیم راجع به فست شارژ، تاثیر آن روی باتری و عملکرد باتری و همینطور عمر مفید گوشی صحبت کنیم.

استفاده ی کمپانی ها از فست شارژ

در زمان گذشته، شرکت آیفون توی باکس گوشی هایش، آداپتور 5 وات قرار می داد. بعد از آن شرکت هواوی آمد این میزان رو 30 وات کرد. در ادامه خود آیفون آداپتور رو 15 وات کرد و در ادامه این عدد رو به 18 و 20 وات رساند. از طرفی سامسونگ آمد آداپتور 25 واتی رو تولید کرد. شیائومی این میزان رو به 33 وات، 65 و 80 وات رساند. شیائومی توی جدیدترین گوشی خودش که Xiaomi 12 Pro می شود، آداپتور 120 واتی قرار داد. اوپو هم دارد یک گوشی وارد بازار می کند که آداپتور آن 240 وات است! آداپتور فست شارژ 240 واتی انقدر سریع است که مثلا توی 9 دقیقه گوشی رو از 0 تا 100 شارژ می کند. آیا این سرعت بالای شارژ برای باتری و سلامت گوشی ضرر ندارد؟ بگذارید اول ساختار باتری رو بگوییم بعد برسیم به این که آیا ضرر دارد یا ندارد؟

ساختار باتری به زبان ساده

باتری سه تا بخش دارد. بخش اول قطب مثبت و منفی است. بخش دوم یک سری الکترون هست که بین قطب مثبت و منفی جا به جا می شود. بخش سوم الکترولیت است که این ماده بین قطب مثبت و منفی وجود داره و باعث می شود قطب مثبت و منفی به همدیگر نمی خورند که باعث ایجاد جرقه بشود.

موقعی که گوشیتون فول شارژ شده، تمام الکترون ها توی قطب منفی هستند. کم کم الکترون ها به سمت بالا حرکت می کنند که به قطب مثبت برسند و آنجا است که شارژ گوشی صفر می شود. موقعی که شارژ گوشی صفر می شود، توی قطب منفی الکترونی وجود ندارد تا زمانی که گوشی رو به شارژ می زنید و آن الکترون ها از قطب مثبت به قطب منفی گوشی می آیند و گوشی شارژ می شود. اتفاقی که این وسط می افتد دو مورد است. تا وقتی که این الکترون ها بدون ایراد و دردسر بتوانند بین این دو تا قطب جا به جا شوند، همه چیز درست کار می کند و برای باتری هم هیچ مشکلی به وجود نمی آید.

همه ی کمپانی ها و خود ما می دانیم که باتری یه وسیله ی مصرفی است. چرا؟ به خاطر اون الکترولیت وسط آن. به صورت خیلی ساده داریم توضیح میدهیم و قرار نیست که مبحث رو خیلی علمی و شیمی گونه بیان کنیم به یک شکلی می خواهیم بگوییم که راحت متوجه بشوید. الکترولیت وسط مثل یه شکر یا نمک می ماند. وقتی گرما در مراحل شارژ شدن گوشی اضافه بشود، ساختار الکترولیت از بین می رود و یه مقداری اذیت می شود. وقتی الکترولیت خشک بشود و یا گرما باعث تخریب آن بشود، الکترون ها دیگه نمی توانند راحت جا به جا شوند. همین موضوع باعث می شود که باتری بعد از یه مدتی دیگه عملکرد اولیه اش را نداشته باشد.

سلامت باتری

حالا اون مدتی که می گوییم چیه؟ مثلا شما وارد سایت Apple بشوید، خودش نوشته که اگه 500 بار سیکل شارژ رو پر کنی، سلامت باتری به 80 درصد می رسد. باتری به زیر 80 درصد هم که برسد خراب می شود. یا مثلا شیائومی برای همین گوشی 12 پرو می گوید که اگه 800 بار سیکل شارژ رو طی کند، سلامت باتری به 80 درصد می رسد. همان گوشی OPPO که گفتم از آداپتور 240 وات پشتیبانی می کند، طبق گفته ی شرکت اگه 1600 بار سیکل شارژ رو طی کند سلامت باتری آن به 80 درصد می رسد. 1600 بار یعنی این که اگه روزی یکبار گوشی رو به شارژ بزنید، تقریبا 5 سال می شود از باتری آن استفاده کرد.

شما یک آیفون رو تقریبا یک سال و نیم تا دو سال با هر روز شارژ کردن می توانید استفاده کنید. یا اون 800 باری که گفتیم تقریبا دو سال و نیم می توانید با یکبار سیکل باتری در طول روز ازش استفاده کنید.

علت اصلی خراب شدن باتری

حالا چی باعث خرابی باتری می شود؟ گرما. اگه گرما در فرآیند شارژ شدن گوشی اتفاق بیفتد باتری زودتر خراب می شود. چرا؟ چون الکترولیت فوق العاده به گرما حساس است. وقتی این گرما بیش از اندازه باشد، باتری به مشکل می خورد و دیگه نمی تواند عمر مفید خودش رو داشته باشد و در این صورت زودتر خراب می شود.

کمپانی هایی که می آیند Fast charge رو اضافه می کنند قطعا می دانند که گرما مخرب باتری است. پس میان و راهکار می دهند. مثلا وان پلاس یک عدد آداپتور 30 وات و یک عدد آداپتور 30T معرفی کرد. اتفاقی که افتاد این بود که سیستم آداپتور 30T رو جوری تعیین کرده بودند که گرما توی آداپتور بماند و به گوشی منتقل نشود. با این که جفتشون 30 وات بودند ولی عملکرد آن که T داشت، به خاطر کنترل گرما بهتر بود.

پایین آمدن ولتاژ ورودی در دمای بالا

نکته ای که باید به اون توجه کنید این است که شما فکر می کنید اگه آداپتور 20، 30، 120 وات یا هرچند وات، از اول تا آخر همون مثلا 120 وات رو میدهد؟ نه. شما وقتی که گوشی رو اولش میزنید به شارژ، می آید 120 وات می دهد. مثلا وقتی که شارژ گوشی شما 2 درصد است، 120 وات را آنقدر میده تا دمای گوشی می رسد به یک حدی که آداپتور و آن سیستم گوشی می فهمد که اگه باز هم 120 وات انرژی بدهد گوشی گرمای زیادی به آن وارد می شود. پس می آید از 80، 70 درصد به بعد، ولتاژی که به گوشی میده رو کمترش می کند. همین موضوع باعث می شود که وقتی گوشی به 80، 70 درصد می رسد، از آن به بعد گوشی دیرتر شارژ می شود. به خاطر این که آداپتور و باتری دارند تلاش می کنند که گرما از یک حدی بیشتر نشود، پس زمانی که گرما دارد می رود بالا آن دو تا میان ولتاژ ورودی یا همان توانی که دارد وارد باتری می شود رو پایین می آورند.

استفاده از دو تا باتر ی به جای یک باتری

این اتفاق رو که گفتم رو در نظر بگیرید. یه اتفاق دیگه هم داره میفته. الان به جای این که کمپانی ها 120 وات رو به یدونه باتری بدن، میان اون باتری رو به دو قسمت جدا تبدیل میکنن و بعد از اون به هر کدوم 60 وات انرژی میدن. یعنی به جای یه باتری 120 واتی، دو تا باتری 60 واتی داریم. حالا برای 66 وات رو در نظر بگیرید. توی اون شما دو تا باتری دارید که با 33 وات دارن شارژ میشن. این جوری گرمای کمتری هم یهو به باتری ها منتقل میشه.

پس هر چقدر گرمای کمتری به باتری برسد، باتری گوشی شما عمر مفید بیشتری دارد. کمپانی ها با تعیین ولتاژ توی هر میزانی از شارژ و جدا کردن یک باتری و تبدیل آن به دو تا باتری، این گرما رو کنترل می کنند. در واقع این کاری است که کمپانی ها دارند انجام می دهند.

سیستم خنک کننده برای کاهش دما

اتفاق بعدی اینه که همه ی گوشی های الان سیستم خنک کننده دارند. همه ی گوشی ها به خصوص گوشی هایی که فست شارژ دارند، این قابلیت رو دارند. پس شما سیستم خنک کننده ای که قبلا فقط توی گوشی های گیمینگ می دیدید، الان دیگه روی همه ی گوشی ها می بینید. علی الخصوص گوشی های پرچمداری که فست شارژ دارند. به خاطر همین آن گرمایی که موقع فست شارژ داره به گوشی منتقل می شود، بخشی از آن از طریق سیستم خنک کننده کاهش پیدا می کند.

راهکار کمپانی ها برای کمتر رسیدن گرما به باتری

پس ما سه تا آپشن داریم برای این که گرما کمتر به گوشی برسد.

• آپشن اول، بازی کردن با ولتاژ. موقعی که شارژ گوشی به ۸۰ درصد رسید، ولتاژ ۱۲۰ رو نمی دهد و می آید کمترش می کند که گرما از یه حدی بالاتر نرود.
• آپشن دوم، کمپانی می آید باتری رو به جای یک عدد دو تا می کند و به جای این که گرما یک دفعه وارد گوشی بشود آن را پخش می کند.
• آپشن سوم، سیستم های خنک کننده است که فقط روی گوشی های گیمینگ شاهد آن نیستیم و تقریبا روی همه ی گوشی ها هستند.

البته که یک سری آپشن های دیگه هم هست. مثلا روی بعضی از گوشی های گیمینگ سیستم شارژ Bypass داریم که وقتی باتری رو به شارژ بزنید و همزمان از گوشی استفاده کنید، دیگه شارژ توی باتری نمیرود و مستقیم مصرف می شود. توی ROG Phone ها، یا رد مجیک ۷ که تازه بررسی کردیم، با این قابلیت دیگه باتری اصلا درگیر نمی شود.

این سیستم مصرف مستقیم شارژ که فعلا فقط توی بعضی از گوشی های گیمینگ هست و چون توی باتری های پرچمدار نیست، این سه تا آپشن که بالاتر گفتم رو فقط در نظر بگیرید.

تبرئه شدن فست شارژ از شایعات

حالا با همه ی این تفاسیر، می توانیم به جرات بگوییم که فست شارژ هیچ ضرری به باتری گوشی نمی رساند. چرا؟ چون کمپانی ها خودشون این رو می دانند، چیزی که ضرر می رساند به گوشی و عمر مفید باتری رو کم می کند گرما هست که کمپانی ها قبل از این که فست شارژ رو ارائه بدن، سیستم های جلوگیری از گرما رو ارائه می دهند.

پس اگه از فست شارژ استفاده کنید، هیچ مشکلی برای باتری گوشیتون به وجود نمی آید. اگه قرار بود مشکلی ایجاد بشود کمپانی ها اصلا وارد این بازی نمی شدند. تنها عاملی که باعث می شود باتری گوشی شما به مشکل بخورد گرماست که می تواند از طریق فست شارژ، بازی کردن بیش از حد یا گذاشتن گوشی زیر نور آفتاب ایجاد بشود. اگه از این چند مدل گرما که گفته شد جلوگیری کنید، عمر مفید گوشی شما بیشتر می شود.

کمپانی ها واسه ی ارائه ی Fast charge می آیند و حواسشون رو به این گرما جمع میکنند و راهکارها و تکنولوژی هایی استفاده میکنند که این گرما منتقل نشود. شما هم اگه می خواید عمر مفید باتری گوشی شما بیشتر بشود، با خیال راحت از فست شارژ استفاده کنید ولی حواستون باشه که گوشی بیش از حد گرم نشود. چون مخرب باتری، گرماست.

کلام آخر

یک نتیجه گیری و جمع بندی راجع به فست شارژ بگوییم که فست شارژ به خاطر آن چندتا دلیل و آپشنی که گفتیم به باتری ضرر نمی رساند. تنها عامل مخرب باتری گرماست که باید از آن جلوگیری کنید‌. پس با خیال راحت از فست شارژ استفاده کنید و لذت ببرید. ولی حواستون باشه گوشیتون زیاد گرم نشه.

یه نکته وجود داره آن هم این که تمام چیزهایی که بهتون میگم ادعاییه که کمپانی ها میکنن و اساس رو باید بذاریم روی صداقت کمپانی ها. چون استفاده ی کمپانی ها از فست شارژ همیشه دارد تکرار می شود، به این نتیجه می شود رسید که اگه مشکلی بود و تخریب و ضرری وجود داشت، کمپانی ها این کار رو نمی کردند. چون اعتماد مردم را در طولانی مدت از دست می دهند. امیدوارم از خواندن این مقاله لذت برده باشید .

تکمیلی: تمام صحبت های مطرح شده با پیش فرض استفاده از شارژرهای اورجینال گوشی یا آداپتورهای تولید شده از برندهای معتبر با همان توان پشتیبانی شده توسط گوشی صدق می کند و در صورت استفاده از شارژهای غیر استاندارد امکان آسیب رسیدن به باتری گوشی وجود دارد. همچنین برای شارژ گجت های هوشمند مثل هندزفری بلوتوث یا ساعت هوشمند و … برای بالا رفتن عمر مفید و جلوگیری از آسیب رسیدن به باتری، از شارژ کردن گجت ها با شارژهای با توان بالا و فست شارژ خودداری کنید.