اپراتور مجازی تلفن همراه چیست و تفاوت اپراتور مجازی با اپراتور تلفن همراه چیست؟

اپراتور مجازی تلفن همراه اگر چه واژه جدیدی در حوزه ارتباطات ایران است اما از سال ۱۹۹۹ در دنیا بوجود آمده و تاکنون بیش از ۹۵۰ اپراتور مجازی در دنیا فعالیت دارند، اما اپراتور مجازی تلفن همراه چیست و با اپراتور موبایل چه تفاوتی دارد؟ همراه ما باشید.

اپراتور مجازی موبایل (MVNO) یک ارائه دهنده خدمات ارتباطی بی سیم است که زیر ساخت شبکه بی سیم را که از طریق آن به مشتریان خود خدمات ارائه می دهد را ندارد، یک اپراتور شبکه مجازی یک قرارداد تجاری با یک اپراتور شبکه تلفن همراه منعقد می کند تا دسترسی انبوه به خدمات شبکه را با نرخ عمده فروشی به دست آورد، سپس قیمت‌های خرده فروشی را به طور مستقل تعیین می‌کند، یک اپراتور شبکه مجازی ممکن است از خدمات مشتری، سیستم‌های پشتیبانی صورت‌ حساب، بازاریابی و پرسنل فروش خود استفاده کرده و یا می‌تواند از خدمات یک فعال‌کننده شبکه مجازی موبایل (MVNE) استفاده کند.

تاریخچه اپراتور مجازی موبایل

قراردادهای اپراتور شبکه مجازی موبایل با اپراتورهای شبکه به دهه 1990 بازمی‌گردد، زمانی که بازار مخابرات اروپا شاهد آزادسازی بازار، چارچوب‌های نظارتی جدید، فناوری بهتر شبکه 2G و افزایش در تعداد مشترکان بی‌سیم بود، اگرچه شبکه‌های 2G جدید باندهای فرکانسی محدودی را که به سرویس‌های بی‌سیم تخصیص داده شده بود، به نحو مؤثرتری مدیریت می‌کردند، اما شرکت‌های تلفن همراه جدید هنوز به دلیل توانایی‌شان برای دسترسی به باندهای فرکانس در یک طیف محدود، محدود بودند.

با باز شدن فضای رقابت در بازارهای اروپایی و فناوری جدید خدمات مبتنی بر گوشی‌های ارزان، تقاضا برای خرید تلفن‌های همراه افزایش زیادی پیدا کرد، در بحبوحه این موج، Sense Communications برای دسترسی به طیف اپراتور شبکه تلفن همراه (MNO) در اسکاندیناوی در سال 1997 مبارزه کرد. Sense توانست یک قرارداد اپراتور شبکه مجازی موبایل با Sonera در فنلاند ایجاد کند، اما نتوانست شبکه های تلفن همراه را در سوئد، دانمارک و نروژ متقاعد کند، سپس Sense با استناد به مقرراتی که برخی شبکه‌های تلفن همراه را ملزم می‌کرد تا به شرکت‌های جدید اجازه اتصال به یکدیگر را بدهند، از تنظیم‌کننده‌های اتحادیه اروپا درخواست اتصال کرد. در حالی که ادعای Sense رد شد، در نوامبر 1999، این شرکت یک قرارداد ارائه‌دهنده خدمات با Telia/Telenor Mobile برای دسترسی به ظرفیت شبکه GSM امضا کرد که به Sense اجازه می‌داد خدماتی را به مشتریان خود در سوئد و نروژ ارائه دهد.

علیرغم شکست اولیه Sense، تنظیم کننده در دانمارک وعده مدل اپراتور مجازی تلفن همراه را راهی مقرون به صرفه برای شرکت‌های مخابراتی برای ورود به بازار می‌دانست و در ماه مه 2000، قانونی تصویب شد که اپراتورهای با قدرت موجود بازار را ملزم می کرد دسترسی به زیر ساخت آنها را برای اپراتورهای دیگر باز کنند، در آگوست همان سال، اپراتور SONOFON اولین قرارداد قابل دوام اپراتور مجازی تلفن همراه را با Tele2 منعقد کرد، این توافقنامه دسترسی Tele2 را به اپراتور SONOFON برای خدمات تلفن همراه و رومینگ، که توسط Sense Communications درخواست شده بود (و به آن رد شده بود) فراهم کرد.

با وضع مقررات جدید، زیرساختها در اسکاندیناوی در نهایت به سهم بازار بالای 10 درصد رسیدند. تا سال 2008، مشترکین بی سیم ایالات متحده بین حدود 40 MVNO انتخاب داشتند. طبق گزارش کمیسیون ارتباطات فدرال (FCC)، تقریباً 7 درصد از کل مشترکان تلفن همراه ایالات متحده توسط فروشندگان، از اپراتورهای مجازی خدمت می‌گیرند و تحلیلگران دریافتند که 15.1 میلیون مشترک بی‌سیم که توسط فروشندگان خدمات ارائه می دهند تا پایان سال 2006، 1.6 میلیون نسبت به سال قبل افزایش یافته است.

تفاوت اپراتورهای مجازی موبایل MVNO با اپراتورهای اصلی موبایل MNO

MVNO سرویس ویژه‌ای ندارند بلکه شرکت‌های مجازی با استفاده از زیر ساخت‌های دیگر اپراتور‌های تلفن همراه، برنامه‌های داخلی خود را ارئه می‌دهند. تفاوت عمده این دو اپراتور به شرح زیر است:

۱- شبکه و زیرساخت فیزیکی

اپراتور مجازی MVNO زیرساخت فیزیکی مجزا ندارد و برای دریافت مجوز باید با یکی از شرکت‌های همراه اول، ایرانسل و رایتل قرارداد داشته باشد.

۲- توسعه شبکه

اپراتور‌های مجازی باید به واسطه اپراتور‌های اصلی برای توسعه شبکه خود در زمینه ۳G و ۴G اقدام کنند.

۳- تعرفه‌ها

تعرفه‌های اپراتور‌های مجازی طبق قوانین رگولاتوری اپراتو‌های اصلی انجام می‌شود و متغیر است.

۴- شماره یا کد اپراتور‌ها

کد اپراتور‌های مجازی متفاوت است و توسط سازمان تنظیم مقررات و ارتباطات رادیویی پیشنهاد می‌شود.

۵- سیم کارت

برای تهیه سیم کارت، اپراتور‌های مجازی می‌توانند از شرکت تولید‌کننده خریداری و در زمینه قیمت هم نیازی نیست حتماً از اپراتور اصلی تبعیت کنند.

۶- خدمات اپراتور‌ها

اپراتور مجازی برای ارائه خدمات باید مجوز اپراتور اصلی را داشته باشد.

۷- طرح‌ها و بسته‌های ارتباطی

اپراتور‌های مجازی می‌توانند بسته‌های تشویقی ارزان‌تری هم نسبت به اپراتور‌های اصلی ارائه بدهند.

۸- برند تجاری

اپراتور‌های مجازی این اختیار را دارند که در تبلیغاتشان از اپراتور‌های طرف قرارداد خود اسمی نبرند.

۹- فروش

اپراتور‌های مجازی می‌توانند طرح‌های فروش متفاوتی داشته باشند و یا تنها در سازمان‌های خاصی خدماتی را ارائه بدهند.

۱۰- مالکیت

طبق قوانین اپراتور‌های ایرانی تنها ۷ الی ۱۰ سیم کارت را می‌توانند به نام یک نفر بزنند و در مورد اپراتور مجازی نیز شرایط به همین شکل است، حتی کسانی که ۱۰ سیم کارت از اپراتور اصلی دارند می‌توانند ۱۰ سیم کارت هم از اپراتور‌های مجازی دریافت کنند.

مزایای استفاده از اپراتورهای مجازی

اپراتور‌های اصلی از زیر ساخت‌های فیزیکی برخوردار هستند که می‌توانند آن را در اختیار اپراتور‌های مجازی قرار بدهند. بطور مثل اپراتور‌های اصلی در زمینه فرکانس‌های رادیویی، پهنای باند به دلایل قانونی در استفاده از آن‌ها محدودیت‌هایی دارند، می‌توانند این زیرساخت‌های بدون استفاده را در اختیار اپراتور‌های مجازی قرار داده تا از این طریق خدمات خود را به کاربران ارائه دهند.

از طرفی هزینه راه‌اندازی اپراتور مجازی نسبت به اپراتور اصلی بسیار کمتر است. این مسأله باعث ایجاد بازار رقابت می‌شود و این رقابت باعث کیفیت خدمات و کاهش قیمت خواهد شد، یکی از نقاط ضعف اپراتور‌های مجازی این است که بدون دسترسی اپراتور اصلی اجازه گسترش و توسعه شبکه موبایل خود را ندارند.

خدمات سیم کارت‌های مجازی

دسترسی به سرویس‌های بانکی و خدمات پرداخت الکترونیک و پشتیبانی از NFC از خدماتی است که اپراتور مجازی به مشترکین خود ارائه می‌دهد، خدمات NFC به این صورت است که جهت پرداخت‌های الکترونیک از طریق گوشی هوشمند، اطلاعات کارت اعتباری در گوشی ذخیره می‌شود و زمانی که به دستگاه NFC نزدیک شد عملیات پرداخت انجام می‌گیرد.

دیگر خدمات اپراتورهای MVNO مانند پیام کوتاه ، پیام‌های صوتی، سرویس انتقال و انتظار مکالمه، اتصال به اینترنت، کنفرانس تلفنی و از این قبیل موارد است که با تعرفه‌های گوناگون در اختیار کاربران قرار می‌گیرد. اپراتورهای مجازی علاوه بر خدمات شبکه موبایل می‌توانند در تامین اینترنت‌های خانگی هم نقش داشته باشند، ناگفته نماند که به دلیل استفاده این اپراتورها از زیرسخت‌های اپراتورهای اصلی مشکلی در آنتن دهی وجود ندارد و به راحتی قابل دسترس هستند.

منابع: پیوست، ویکی پدیا انگلیسی، زومیت