متاورس واقعیت ترسناک یا دنیایی لذت بخش ؟!

تصور کنید در حال قدم زدن در بازار سنتی یا کوچه های قدیمی شهر هستید که با شخصیت‌های تاریخی که چند صد سال پیش زندگی می‌کرده‌اند، برخورد می‌کنید، یا فرض کنید در جاده در حال رانندگی هستید و ناگهان گونه‌های منقرض شده از انواع دایناسورها یا حتی جانوران خیالی مثل اژدها و گودزیلا از کنار شما عبور می کنند، شما آنها را می بینید، صدای آنها را می‌شنوید و حتی زمین زیر پای شما با قدمهای آنها به لرزه در می آید؛ اگر می خواهید این موارد را به غیر از خواب در بیداری نیز تجربه کنید تا انتهای این آگاه نامه با ما همراه باشید.

متاورس

دنیای تکنولوژی، یک دنیای توقف‌ناپذیر است؛ هر روزه اطلاعات جدید و اصطلاحات جدیدی را می‌شنویم که همگی قصد دارند تا جلوه دیگری از تکنولوژی را به ما نشان دهند. در این بین، مفهوم »متاورس« می‌خواهد نهایت این پیشرفت را محقق کند. شاید شما نیز در مورد آن چیزهایی شنیده‌ باشید، اما درک دقیق‌تر این مفهوم به بررسی بیشتری نیاز دارد که در ادامه بیشتر به آن می پردازیم.

متاورس Metaverse واژه‌ای ترکیبی متشکل از meta به معنی «فراتر» و universe به معنی «جهان» است و می‌توان آن را «فراتر از جهان» ترجمه کرد. این اصطلاح برای اولین بار در کتاب علمی‌تخیلی «سقوط برفی» در سال ۱۹۹۲ به کار برده شد. نویسنده این کتاب از واژه متاورس برای توصیف نوعی دنیای مجازی استفاده کرده بود که در آن قهرمان داستان در قالب آواتارِ خود با دیگران معاشرت می‌کند، خرید می‌کند و حتی دشمنان دنیای واقعی خود را شکست می‌دهد.

در جهان های مجازی متاورس، کاربران به هنگام نام‌نویسی و ورود به این جهان‌ها باید برای خود «پوسته و ظاهری مجازی» انتخاب کنند که معمولاً شکل انسانی دارد. به این پوسته و ظاهر «آواتار» گفته می‌شود.

در یک تعریف کلی می‌توانیم بگوییم متاوِرس، یک محیط دیجیتالی سه‌بعدی و همه‌جانبه‌ است که کاربران با وسایلی چون هدست‌های واقعیت مجازی، عینک‌های سه بعدی، گوشی‌های هوشمند، رایانه‌های شخصی و کنسول‌های بازی می‌توانند با دریافت یکی از اپلیکیشن‌های متاورس به آن وارد شوند و زندگی در یک جهان موازی را تجربه کنند. در واقع متاورس، شما را شبیه سازی می‌کند و به دنیای دیگری می‌برد.

.h_iframe-aparat_embed_frame{position:relative;}.h_iframe-aparat_embed_frame .ratio{display:block;width:100%;height:auto;}.h_iframe-aparat_embed_frame iframe{position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%;}

در این دنیا، افراد می‌توانند به هرآنچه که نیاز دارند، دسترسی داشته باشند. مثلاً در یک دورهمی مجازی، همه دوستان می‌توانند با یک نمای سه بعدی که خودشان ساخته یا انتخاب کرده اند حاضر شوند، و در کنار همراهان خود سرگرم بوده، جلسات کاری برگزار کنند، آموزش ببینند، آنچه می خواهند را خرید کنند، بپوشند، از شطرنج گرفته تا شمشیربازی را امتحان کنند و … . در طرحی بلندپروازنه حتی حس لامسه، بویایی و چشایی هم در این فضا درگیر خواهد شد.در متاورس، دنیای آینه، ابر واقعیت مجازی، اینترنت فضایی یا هر اسمی که برای آن گذاشته شود یک چیز مسلم است و آن اینکه “قرار است در سبک زندگی بشر تحولی شگرف ایجاد کند”

از نظر بسیاری، بازی‌های ویدئویی پیشگامان متاورس هستند.

مفاهیم کلیدی

در  متاورس با سه مفهوم کلیدی روبرو هستیم:

مفهوم اول «حضور، presence»: احساس بودن در فضای مجازی به‌طور واقعی و ملموس و در کنار افراد دیگر. کیفیت تعاملات آنلاین در این فضا بهبود پیدا می‌کند. این حس حضور از طریق تکنولوژی‌هایی مانند نمایشگرهایی که روی سر قرار می‌گیرند، ایجاد می‌شود.

مفهوم دوم «تعامل‌پذیری، interoperability»: به این معنا که ما در متاورس می‌توانیم از مقصدی به مقصد دیگر سفر کنیم، درحالی‌که تمام دارایی‌های دیجیتال خود از جمله آواتار و آیتم‌های مجازی جمع‌آوری‌شده را به همراه داریم. مثلاً می‌توانید پوسته تفنگ یا لباسی را که در یک بازی خریده‌اید، را به بازی دیگر ببرید!!!

مفهوم سوم «استاندارسازی، standardization»: این مفهوم قابلیت تعامل‌پذیری بین پلتفرم‌ها و سرویس‌ها را در سراسر متاورس ممکن می‌کند؛ یعنی استاندارد هایی در بین این دنیاهای مجازی مختلف وجود داشته باشد که شما بتوانید بین آنها جابجا شوید.

مزایای دنیای متاورس

تا وقتی استانداردهای متاورس بصورت کامل تعیین نشود، هرکس متاورس را به شیوه متفاوتی برای خود به تصویر می‌کشد. اما به‌صورت کلی، همگی به یک دنیای پویاتر اشاره دارند که در آن، دسترسی به هر امکانی به سهولت صورت می‌گیرد. با بررسی پیش‌نمایش‌های زیر می‌توان دید واضح‌تری نسبت به متاورس داشت:

• متاورس آموزشی

شاید بتوان بهترین و سودمندترین رویکرد متاورس را در رابطه با آموزش معنا کرد. در حال حاضر برای کسب تخصص در یک حیطه خاص، باید چند هزار ساعت آموزش حرفه‌ای گذرانده شود. این آموزش‌ها پراکنده هستند. کلاس‌های آنلاین، کلاس‌های حضوری، کتاب‌ها، جزوات، آزمایشات و همگی در بسترهایی جدا از هم ارائه شده‌اند. حالا تصور کنید در دنیای متاورس بخواهیم برای یک زمینه خاص آموزش ببینیم. آن‌گاه دیگر نیازی نیست برای بهره‌گیری از دانش اساتید برتر به مکان‌های دور سفر کنیم، کتاب‌های قطور را مطالعه کرده و صدها ساعت فیلم آموزشی ببینیم. در متاورس، همه آموزش‌ها با یک ساختار یکپارچه، دسته‌بندی شده و به‌صورت مرحله‌ای در اختیار ما قرار می‌گیرند؛ به‌طوری‌که در زمان سریع‌تری به برترین سطح تخصصی که می‌خواهیم، دست پیدا می‌کنیم!

• متاورس سرگرمی

بسیاری از سرگرمی‌ها وجود دارند که فقط در برهه‌هایی از زمان یا در موقعیت‌های مکانی خاص به آن‌ها دسترسی داریم. برای مثال، اشخاصی که در مناطق استوایی زندگی می‌کنند، نمی‌توانند در محل زندگی خود، ورزش‌ها یا تفریحات زمستانی را داشته باشند. مگر اینکه به یک کشور سردسیر سفر کنند. در متاورس همه‌چیز در هر زمان و مکانی ممکن است. اگر شما در یک شهر گرم زندگی می‌کنید و دل‌تان اسکی می‌خواهد، خب در متاورس تا دلتان بخواهد می‌توانید اسکی بازی کنید. شاید این یک تجربه مجازی باشد، اما آن‌چنان باکیفیت خواهد بود که شما حقیقتاً هیجان و لذت آن را حس خواهید کرد!

• متاورس صوتی

در میان ما افراد زیادی به موسیقی، مداحی، مشاعره، مباحثه و … علاقه مند هستند؛ اگرچه این افراد می توانند فایل‌هایی را که می خواهند در این خصوص دانلود کرده و استفاده کنند اما برای شرکت در جلسات حضوری و آنلاین ممکن است محدودیت های زمانی و مکانی وجود داشته باشد که متاورس این محدودیت‌ها را از پیش رو برمیدارد.

• متاورس کنفرانس و جلسات

جلسات و کنفرانس‌ها نیز می‌توانند به‌صورت حضوری یا آنلاین برگزار شوند. اما محدودیت‌های حضور فیزیکی و حضور آنلاین در ویدئو کنفرانس‌ها وجود دارد. بنابراین می‌توان به یک تجربه برتر در رابطه با برگزاری چنین رویدادهایی در متاورس فکر کرد. به‌طوری ‌که آواتار افراد در جلسات حاضر می‌شوند و یک تجربه ملموس را رقم می‌زنند. آواتارها می‌توانند سرشان را برگردانند و به همکاران خود نگاه کنند؛ می‌توانند اظهار نظر کرده و نظرات دیگران را به چالش بکشند.

• متاورس پزشکی

پزشکان یکی از اولین گروه‌هایی بودند که از واقعیت افزوده برای همکاری با یکدیگر در سراسر دنیا استفاده کردند. هدست‌های واقعیت ترکیبی مایکروسافت به متخصصان پزشکی در سراسر جهان این امکان را می‌دهد تا به طور مجازی در طول عمل‌های جراحی با هم همکاری کنند. جراحان می‌توانند از طریق حرکات دست و دستورات صوتی از عینک مخصوص مایکروسافت برای نمایش تصاویر سه بعدی اسکن‌ها، دسترسی به داده‌های بیمار و تماس با متخصصان دیگر و حتی اعمال جراحی از راه دور استفاده کنند. این ویژگی در متاورس یک مزیت سخت افزاری بسیار کاربردی برای پزشکان و سایر متخصصان این حیطه میباشد.

• متاورس خرید

یکی از مشکلات خریدهای آنلاین این است که بیشتر اوقات نمی‌توان به کیفیت اجناس فروشگاه‌های آنلاین پی برد. گاهی اندازه لباس‌ها در خرید‌های آنلاین اشتباه از آب درمی‌آیند. از طرفی در خریدهای فیزیکی نیز نمی‌توانیم به تنوع بالای فروشگاههای آنلاین دسترسی داشته باشیم اما در متاورس هیچ کدام از این محدودیت‌ها برای شما وجود ندارند. شما می‌توانید تمام اقلام موردنظر خود را برای خرید لمس کنید، جنس آن‌ها را بسنجید و بعد از اطمینان یافتن، خرید کنید. البته ذکر این نکته ضروری است که وسایل و سخت افزارهایی که این احساسات را به شما منتقل می کنند هم بسیار مهم است اما با توجه به پیشرفت هایی که در این حوزه رخ داده، دغدغه های آن به طور کامل برطرف خواهد شد.

قدرت‌های اصلی متاورس

• فیس بوک Facebook

شرکت فیس‌بوک، یکی از شرکت‌های پیشرو در حوزه متاورس است. این شرکت پیش‌تر بودجه‌ای ۵۰ میلیون دلاری برای توسعه پروژه متاورسی خود کنار گذاشته بود. فیس‌بوک اعلام کرد که تمام خدمات خود را زیر چتر نام مِتا ارائه می‌کند. این تغییر نام، یعنی شبکه‌های اجتماعی فیس‌بوک و اینستاگرام و پیام‌رسان واتس‌اپ از این پس زیرمجموعه‌های متا خواهند بود.این شرکت حتی پول دیجتال(ارز دیجیتال) هم برای این فضا در نظر گرفته است.

• مایکروسافت Microsoft

مدیرعامل مایکروسافت، در ماه می اعلام کرد که این شرکت در حال ساخت یک متاورس تجاری است.

• انویدیا Nvidia

سازنده بزرگ پردازنده‌های کامپیوتری و پلتفرم های بازی نیز در این حوزه فعال و در حال سرمایه گذاری است.

• سایر شرکتها

اپیک‌گیمز Epic Games و شبکه اجتماعی اسنپ‌چت نیز سال‌ها است که در این حوزه فعالیت می‌کنند و آواتارها و فیلترهایی را ارائه کرده که محتوای دیجیتال را روی جهان واقعی قرار می‌دهد. شرکت اپل نیز مدت‌ها است که در حوزه واقعیت افزوده کار می‌کند.

مــعـایـبــــــ مـتـاورســـــ

• معایب شبکه های اجتماعی

همانطور که متاورس مزایا و محاسن شبکه های اجتماعی را چندین برابر خواهد کرد می توان گفت که تقریبا اکثر معایب و مشکلاتی که در شبکه های اجتماعی می بینیم در این فضا، بصورت چند برابری وجود دارد. معایبی چون کم شدن زمان استراحت و اتلاف زمان، نارضایتی از امکانات و نوع زندگی واقعی، روابط خطرناک و خارج از عرف، اعتیاد به دلیل جذابیت بیش از حد،  تاثیر بر رفتارهای شخصی و اجتماعی، تاثیر مخرب بر آداب و رسوم و حتی عادات غذایی، مشکلات حوزه کودکان، قبح زدایی از برخی ناهنجاری ها، مشکلات حوزه کودکان و نوجوانان و غیره.

• آثار روانشناختی و حقوقی اینترنتِ آینده

از آنجا که متاورس یک فناوری تازه است، تحقیقات طولانی مدتی درباره تاثیرات فیزیکی و روانشناختی آن بر انسان انجام نشده است. بازی‌هایی که با هدست های واقعیت مجازی و واقعیت افزوده انجام می‌شوند، ممکن است به افسردگی، تنها شدن فرد یا خشونت و آزار به خود منجر شود. از سوی دیگر متاورس تابع هیچ قانون یا حوزه قضایی نیست زیرا مرزهای فیزیکی ندارد. به همین دلیل هیچ مسئولیتی برای کارهای افراد وجود ندارد.

از سوی دیگر به دلیل ماهیت دیجیتال متاورس، کارها در این فناوری به تولید داده‌های خصوصی، بیومتریک، مالی و حتی احساسی منجر می‌شوند که نگرانی‌هایی درباره امنیت، محرمانه بودن و مالکیت معنوی به وجود می‌آورد. همچنین باید توجه داشت در متاورس، تعداد اماکنی که فرد ممکن است مورد حمله قرار گیرد، افزایش می‌یابد.

نگرانی مهم دیگر در این فناوری هویت افراد است. هنگامیکه از آواتارها برای احراز هویت استفاده می‌شود، ممکن است فرد و اطلاعات شخصی وی کپی، سرقت، حذف یا دستکاری شود. هرچند احراز هویت بیومتریک ممکن است راه حلی برای این چالش‌ها باشد، اما احتمال وقوع کلاهبرداری‌های دیگر در این فضا همچنان وجود دارد.

• مانع جدی بر سر راه امنیت ملی کشورها

به گفته محققان ریسک‌های بالقوه مرتبط با متاورس شامل طیفی از خطرات امنیت سایبری و «هژمونی فناوری» است، زیرا کشورهای در حال توسعه به طور فزاینده‌ای به فناوری‌های کشورهای توسعه‌یافته تکیه می‌کنند.

همچنین این فناوری ریسک‌هایی برای سیستم‌های سیاسی، اقتصادی و جوامع در کشورهای مختلف دارد. به عنوان مثال ممکن است متاورس تاثیری نامحسوس بر امنیت فرهنگی، سیاسی، اقتصادی و اجتماعی یک کشور داشته باشد. از آنجا که متاورس با کمک فناوری‌های غوطه ور شدن در فضای مجازی (واقعیت افزوده و واقعیت مجازی) توسعه می‌یابد، این امر ممکن است مانند شبکه های اجتماعی در حال حاضر، روی نوجوانان تاثیر منفی بگذارد و اعتیادآور باشد.

چقدر با تحقق متاورس واقعی فاصله داریم؟

متاورس در مفهوم ادامه اینترنت امروزی است؛ آینده‌ای که چه رویایی چه کابوس‌وار، از نظر بسیاری اجتناب‌ناپذیر است. اگرچه از برخی بازی‌ها به‌عنوان پیشگامان متاورس یاد می‌شود، اما مهم‌ترین پیشگام متاورس خود اینترنت است. اگر اینترنت را یک گشت‌وگذار ویدئویی از آپارتمانی در نظر بگیریم که به هر اتاق آن نگاهی اجمالی دارد، متاورس خود آپارتمان خواهد بود. درست است که ما هنوز در این آپارتمان ساکن نشده‌ایم، اما اجاره‌نامه آن را از مدت‌ها پیش امضا کرده‌ایم.

از نظر برخی افراد، ما همین حالا هم به‌نوعی در متاورس زندگی می‌کنیم؛ چرا که بخش بزرگی از زندگی ما کاملا دیجیتال شده است. اما احتمالا زمان زیادی مانده تا در دنیای واقعی، متاورسی در حد و اندازه فیلم های سینمایی ببینیم؛ چرا که هنوز چند مانع بر سر راه تحقق متاورس وجود دارد. بزرگ‌ترین مانع محدودیت‌های سخت‌افزاری است. در حال حاضر، شبکه جهانی اینترنت و قابلیت‌های رایانشی در سراسر جهان هنوز قادر به پشتیبانی از دنیای دیجیتال پایداری نیست که بتواند از میلیون‌ها کاربر به‌طور هم‌زمان و در لحظه میزبانی کند. حتی اگر این سطح از شبکه و قدرت رایانشی در دسترس باشد، مصرف انرژی چنین اقدامی هم برای شبکه‌های برق و هم برای محیط‌زیست مشکلات بسیاری ایجاد خواهد کرد.

در مواردی هم که تکنولوژی لازم برای ایجاد متاورس وجود داشته باشد، لازم است تغییرات گسترده فرهنگی صورت بگیرد تا افراد بیشتری به استفاده از متاورس ترغیب شوند. و تجهیزات مورد نیاز آن را بخرند.

مشکل بزرگ دیگر تحقق قابلیت تعامل‌پذیری است که یکی از سه رکن اصلی متاورس محسوب می‌شود. در حال حاضر، حتی پیشگامان متاورس هم به کاربران خود اجازه نمی‌دهند محتوایی را که در متاورس آنها ساخته شده به متاورس سایر شرکت ها منتقل کنند. برای اینکه قابلیت تعامل‌پذیری بتواند به معنای واقعی کلمه ایجاد شود، لازم است شرکت‌های صاحب این پلتفرم‌ها کمی از کنترل خود بر محتوا و تجربه کاربری بازیکنان خود صرف نظر کنند.

از صبر و توجه شما در خواندن این آگاهنامه سپاسگزاریم.

برای مشاهده ویدئوهای مرتبط، به آدرس های زیر مراجعه فرمایید: زومیت، آپارات